مەركيتى ي چينگيز-حان

نا رۋبەجە I ي II تىس. ن. ە. ەتنيچەسكايا دومينانتا ۆ تسەنترالنوي ازي مەنياەتسيا س تيۋركسكوي نا مونگولسكۋيۋ. پوسلە پادەنيا كا- گاناتوۆ تيۋركويازىچنىح نارودوۆ – تيۋركسكوگو، ۋيگۋرسكوگو ي كىرگىزسكوگو – ۆ وپۋستەۆشيە ستەپي حلىنۋلي مونگولويازىچنىە پلەمەنا، منوگيە يز كوتورىح پەرەشلي وت بىتا وحوتني- چيح لەسنىح پلەمەن ك كوچەۆومۋ وبرازۋ جيزني. نە سلۋچاينو، ۆسيا تەرمينولوگيا مونگولسكوگو […]

Continue Reading

مەركيتى – زاگادوچنوە پلەميا تسەنترالنوي ازي

اۆتور: ۆاسيلي ۋشنيتسكي چاست پەرۆايا تسەنترالنايا ازيا س درەۆنوستي پەرەجيۆالا ۆەليكيە پەرەسەلەنيا نارودوۆ. پوەتومۋ ەتنيچەسكايا پرينادلەجنوست كوچەۆىح ەتنوسوۆ تسەنترالنوي ازي ياۆلياەتسيا پرەدمەتوم ناۋچنىح سپوروۆ نە تولكو ۆ تيۋركو-مونگولسكيح، نو ي وكرۋجايۋششيح ۆەليكۋيۋ ستەپ ستراناح. سرەدي ەتيح ەتنوسوۆ ۆىدەليايۋتسيا گۋرۆان-مەركيتى، وكازاۆشيە سيلنوە سوپروتيۆلەنيە ارمي چينگيسحانا. پو يح يستوري نەت وتدەلنوي سەريوزنوي پۋبليكاتسي، كرومە ناۋچنو-پوپۋليارنوي كنيگي ا.ۆ. […]

Continue Reading

جاكە ءبيدىڭ ايتقاندارى

جاكە قويتانۇلى 1830 جىلى  قازىرگى زايساڭ وڭىرىندە ومىرگە كەلىپ، 1914 جىلى قحر دىڭ التاي وڭىرىندە دۇنيەدەن وتكەن. اباق كەرەيدىڭ مەركىت رۋىنان شىققىن ءادىل بي، تاپقىر شەشەن. 1883 جىلى 800 ءۇي مەركىت رۋىن باستاپ ساۋىر تاۋىنا بارىپ قونىستانعان، سول رۋدىڭ ۇكىردايى بولىپ سايلانعان. كەرەي، نايمان تايپالارىنا تورەلىك ايتىپ، بي بولعان. ءتۇرلى داۋ-دامايلاردا ادىلدىگىمەن كوزگە ءتۇسىپ، “كەرەيدىڭ جاكەسى، مەركىتتىڭ اكەسى” اتانعان. […]

Continue Reading

مەركىت ۇلاندارىنىڭ قىتاي مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسى

قىتايدىڭ يۋان پاتشالىق داۋىرىندە مەركىت ۇلاندارىنىڭ قىتاي مادەنيەتىنە قوسقان ۇلەسى. (يۋان پاتشالىعى 1279-1368)   شىڭعىس حان قازاق تايپالارىن باعىندىرعاننان كەيىن، ەر ازاماتتارىنىڭ كوبى اسكەرگە الىندى. مادەني ءبىلىم العانداردى مادەني قىزمەتپەن اينالىستى. شىڭعىس حان ۇرپاقتارى يۋان حاندىعىن قۇرىپ، تۇتاس قىتايدى بيلەگەن تۇستا، قازاقتىڭ ءبىراز ءبولىمى ۇلى قىتاي جازىعىنا اۋىپ باردى. ولاردىڭ بالالارى قىتاي مادەنيەتىنەن ءتالىم الدى، […]

Continue Reading

مەركىتتەردىڭ كەرەي تايپاسىنا قوسىلۋى

مەركىتتىڭ اتاقتى حانى تۋدۋر بيلگە چيگيننىڭ بيلىگى كەزىندە ءۇش مەركىت وداعى (مەا-لي-زي) 11 – 12 عاسىرلاردا ەرتە مەملەكەتتىك قۇرىلىم، ۇلىس دەڭگەيىنە كوتەرىلدى. تۋدۋردىڭ بالاسى توقتا بەك حان 12-13 عاسىرلاردا سەلەنگى وزەنىنىڭ بويىندا سولتۇستىكتە قىرعىز، ويراتتارمەن، وڭتۇستىكتە كەرەيمەن، شىعىستا نايمانمەن، باتىستا موڭعولدارمەن شەكتەسەتىن مەركىتتىڭ الىپ ۇلىسىن قۇرادى. كەي دەرەكتەردە ايتىلۋىنشا، سول كەزدەگى مەركىتتەردە ءتورت ءىرى تايپا […]

Continue Reading