مەركيتى – زاگادوچنوە پلەميا تسەنترالنوي ازي

اۆتور: ۆاسيلي ۋشنيتسكي چاست پەرۆايا تسەنترالنايا ازيا س درەۆنوستي پەرەجيۆالا ۆەليكيە پەرەسەلەنيا نارودوۆ. پوەتومۋ ەتنيچەسكايا پرينادلەجنوست كوچەۆىح ەتنوسوۆ تسەنترالنوي ازي ياۆلياەتسيا پرەدمەتوم ناۋچنىح سپوروۆ نە تولكو ۆ تيۋركو-مونگولسكيح، نو ي وكرۋجايۋششيح ۆەليكۋيۋ ستەپ ستراناح. سرەدي ەتيح ەتنوسوۆ ۆىدەليايۋتسيا گۋرۆان-مەركيتى، وكازاۆشيە سيلنوە سوپروتيۆلەنيە ارمي چينگيسحانا. پو يح يستوري نەت وتدەلنوي سەريوزنوي پۋبليكاتسي، كرومە ناۋچنو-پوپۋليارنوي كنيگي ا.ۆ. […]

Continue Reading

شىڭعىسحاننىڭ تۇڭعىشى تۋرالى شىندىق

  بيىل جوشى حاننىڭ تۋعانىنا 830 جىل تولادى ەكەن. وسىعان وراي «انا ءتىلى» گازەتى دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىردى. بۇگىنگى اڭگىمەگە ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ءبولىم مەڭگەرۋشىسى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، موڭعولتانۋشى ز.قيناياتۇلى، ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-ءنىڭ پروفەسسورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ن.مۇقامەتحانۇلى جانە قازاقستان تاريحى مەن مادەنيەتىنىڭ ۇلكەن اتلاسىنىڭ باس عىلىمي رەداكتورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ق.وسكەنباي قاتىسىپ […]

Continue Reading

مونعول تاعىنداعى مەركىت حانشايىمدارى

    بۇل ماقالادا ۇلى مونعول يمپەرياسىنىڭ پاتشايىمدارى بولعان — شىڭعىسحاننىڭ ەكىنشى ايەلى — قۇلان-حاتۋن، تورەگەنە، وعۋل قايمىش قىزمەتىنىڭ تاريحناماسى زەرتتەلەدى. بايقالدىڭ ارعى بەتىندەگى مەركىت تايپاسى شىڭعىسحاننىڭ جىلى قاباعىنا ىلىنبەسە دە، مونعول يمپەرياسىنىڭ ساياسي تاريحىندا ماڭىزدى ءرول اتقاردى. بۇل، اسىرەسە، ەرلەرى قىرعىنعا ۇشىراسا دا، مونعولدارمەن ساياساتىن جالعاستىرۋدى توقتاتپاعان ايەل ادامدارعا قاتىستى. ەرتە ورتا عاسىرلاردا مەركىتتەر […]

Continue Reading

ەجەلگى مەركىتتەر حريستيان دىنىندە بولماعان

سوڭعى كەزدەرى قاي دەرەكتى الىپ قاراساڭىزدار دا، ەجەلگى كەرەي، مەركىت تايپلارى حريستيان ءدىنىن، ونىڭ ىشىندە نەوستريان باعىتىن ۇستانعان دەگەن بولجام ايتىلادى. شىندىقتان اۋماي قالعانى سونشالىق، ءتىپتى سول كەزدە بۇل وزگەرمەس تەورياعا اينالىپ كەتتى. تاريحشى، زاڭعار جازۋشى م. ماعۋين وزىنىڭ «شىڭعىسحان» تريلوگياسىندا «مەركىتتەر مەن نايماندارعا حريستيان ءدىنى 11 عاسىرلاردىڭ باسىندا تارالىپتى دەگەن ءسوز بار، 2 عاسىرعا جۋىق ۋاقىت […]

Continue Reading

شىڭعىسحانمەن تىرەسكەن مەركىتتەر قازىر قايدا؟

«ارابتىق قۋرايىش تايپاسىنىڭ اقسۇيەگى مۇستافانىڭ جاننان اسقان ايباق اتتى سۇلۋ قىزى بولىپتى. قىز نوكەرلەرىن ەرتىپ، اندا-ساندا سەيىل-سەرۋەنگە شىعىپ تۇرادى ەكەن. ءبىر كۇنى ول اراب تۇبەگىندەگى ەڭ كوركەم سانالاتىن ءمارمارات تاۋىنا ساياحاتقا شىققاندا ارابتىق ءتالىپ مىرزامەن كوڭى قوسىپ قالادى. ونىمەن تۇرمىستانۋعا تۋىستارى: «ءوز ءناسىلىمىز» دەپ جول قويمايدى. مۇستافانىڭ ءىنىسى مۇسىراف: «قىز سالتتى بۇزدى، جامان جولعا ءتۇستى. […]

Continue Reading